Khoa Lịch sử

https://his.ussh.vnu.edu.vn

Hội thảo Khoa học “Các loại hình thuyền và phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam”

Ngày 29/12/2023, Hội thảo Khoa học “Các loại hình thuyền và phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam” do Nhóm nghiên cứu mạnh Biển và Thương mại châu Á, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức đã diễn ra. Hội thảo đã nhận được sự quan tâm, tham dự của nhiều chuyên gia nghiên cứu, nhà khoa học hàng đầu về các lĩnh vực.
Hội thảo Khoa học “Các loại hình thuyền và phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam”
       Ngày 29/12/2023, Tại tầng 3, nhà E, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hội thảo Khoa học “Các loại hình thuyền và phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam” do Nhóm nghiên cứu mạnh Biển và Thương mại châu Á, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức đã diễn ra. Hội thảo đã thu hút sự quan tâm, tham dự, theo dõi của nhiều chuyên gia nghiên cứu và các nhà khoa học có liên quan.

mg 2079

       Phát biểu đề dẫn tại hội thảo, PGS.TS. Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhấn mạnh, thuyền đã ghi dấu trong nhiều khía cạnh của lịch sử, có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam, thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học. Với ý nghĩa như vậy, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam hợp tác cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, mà trực tiếp là Nhóm nghiên cứu mạnh Biển và Thương mại châu Á tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Các loại hình thuyền và phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam”.

thuyen 1 4
       Hội thảo chia làm 3 phiên: Thuyền và các loại hình thuyền trong lịch sửa Việt Nam; Thuyền và các loại hình thuyền trong không gian và thời gian; Thuyền và các loại hình thuyền: Vấn đề văn hóa, kinh tế và chính trị khu vực. Các nhà khoa học đã mang tới hội thảo những góc nhìn đa dạng, mới mẻ về thuyền trong lịch sử của dân tộc ở rất nhiều khía cạnh khác nhau.
        Trong báo cáo trung tâm với chủ đề “Thuyền và vai trò của Thuyền trong lịch sử Việt Nam”, GS.TS. Nguyễn Văn Kim - Trưởng nhóm Nghiên cứu Biển và Thương mại châu Á đã tập trung phân tích những đặc tính của điều kiện tự nhiên Việt Nam – Đông Nam Á đã tác động đến đời sống của các cộng đồng cư dân và luận giải vì sao, từ thời cổ đại nhiều cộng đồng dân tộc Việt Nam lại lựa chọn thuyền như là một phương tiện chính yếu. Hoạt động chế tác thuyền, sử dụng các loại hình thuyền trên cả ba không gian: châu thổ, rừng núi và sông, biển,… đã góp phần hợp thành, định diện truyền thống, bản sắc văn hóa, cơ sở kinh tế, tư duy, nếp sống của các thế hệ người Việt Nam. Từ những bè mảng được chế tác từ lau sậy, bương, luồng (bamboo) và các loại gỗ nhẹ, đến các con thuyền độc mộc, thuyền ghép ván,... người ta đã chế ra các con thuyền đi trong sông, thuyền đi biển và cả loại thuyền pha sông - biển, thuyền xuyên đại dương. Con thuyền đã được sử dụng với nhiều mục tiêu khác nhau, trong nhiều không gian tự nhiên, xã hội khác biệt. Người Việt đã tạo ra những phát minh quan trọng về thuyền từ kỹ thuật bánh lái, tài năng trong việc điều khiển cây xiếm và cơ chế sử dụng, điều khiển các cánh buồm đã đưa nhiều tộc người đến với các không gian biển xa để tiến hành các hoạt động bang giao, giao lưu kinh tế, trao truyền tri thức, kỹ thuật và văn hóa.
Theo Giáo sư, thuyền và các loại hình thuyền được phân lập thành: Thuyền đi trong sông, hồ (thuyền nước ngọt), thuyền đi trên biển (thuyền nước mặn) và thuyền pha sông biển (thuyền nước lợ, thích ứng với cả hai hệ sinh thái). Cũng có thể phân lập thành: Thuyền nhỏ, thuyền trung và thuyền lớn, tùy theo quan niệm, quy cách của mỗi quốc gia, triều đại. Lại cũng có thể phân định thành: Thuyền công, thuyền tư. Và cũng có: Thuyền giao thông, vận tải chuyên phục vụ cho các chuyến đò dọc, đò ngang, đi lại trên biển; thuyền chiến, thuyền bảo vệ chủ quyền biển đảo, thuyền ngoại giao (sứ thuyền) v.v... Trên phương diện văn hóa, cũng có những con thuyền thiêng, thuyền chuyên sử dụng trong các nghi lễ, thuyền của hoàng gia và thuyền của giới trung lưu, bình dân, thuyền đua, thuyền giao duyên trong các dịp lễ hội. Trong thế giới tâm linh của các xã hội sông - biển, có những con thuyền thực và cũng có nhiều con thuyền ảo. Các con thuyền mang tính biểu tượng của thế giới thần linh (nhà mồ, nhà hình thuyền trên dải Cao Nguyên) trong ký ức xa xưa của nhiều cộng đồng về nguồn cội gắn với thế giới nước, đi lên từ nước. Các con thuyền cũng giúp người ta giao tiếp với thế giới của các vị thủy thần và cả những con thuyền luân chở linh hồn con người từ bến mê đến bến giác và xa hơn đến miền Cực lạc.
         GS.TS. Nguyễn Văn Kim khẳng định, dưới góc độ lịch sử văn hóa, có thể coi sự hiện diện của thuyền và các phương tiện thủy là biểu tượng sinh động nhất về tinh thần sáng tạo của nền văn hóa truyền thống. “Từ xa xưa hẳn là nhiều cộng đồng người đã phải am tường, thông thuộc môi trường biển cả, sông nước nên mới có đủ bản lĩnh để vượt sông, tiến ra biển lớn. Họ cũng đã tiến hành những hải trình xuyên đại dương. Đó cũng là quá trình vượt lên chính mình để đến với những chân trời tự do, của sự an nhiên và thông tuệ” – Giáo sư Nguyễn Văn Kim nhấn mạnh.

thuyen 2 1

Một số hình ảnh của các chuyên gia, nhà nghiên cứu trình bày tham luận, chia sẻ và thảo luận tại Hội thảo:

mg 2002
GS.NGND Vũ Dương Ninh - Nguyên Chủ nhiệm Khoa Quốc tế học, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Trường ĐH KHKXH&NV, ĐHQGHN chia sẻ

mg 2007
PGS.TS. Phạm Mai Hùng - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam chia sẻ

mg 2031
PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Chi - Viện Sử học trao đổi

mg 2056
PGS.TS. Vũ Văn Quân - Trưởng khoa Lịch sử, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN trao đổi

mg 2049
Thượng tá, TS. Nguyễn Thanh Minh - Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển trao đổi

mg 1930
TS. Nguyễn Ngọc Quý thay mặt PGS.TS Bùi Văn Liêm (Viện Khảo cổ học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) trình bày tham luận với nội dung “Thuyền độc mộc và các loại hình mộ thuyền trong đời sống cư dân Việt cổ”

mg 1936
TS. Đỗ Thị Thùy Lan - Khoa Lịch sử, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN chia sẻ cùng hội thảo các nghiên cứu về đua thuyền, thủy quân và nguồn gốc hạ lưu: lược sử thuyền Đại Việt thời Lý - Trần

mg 1940
TS. Trần Đức Anh Sơn - Trường Đại học Đông Á trình bày báo cáo với tựa đề “Ngành đóng thuyền và tàu thuyền ở Việt Nam thời Nguyễn (Giai đoạn 1802 - 1883)

mg 1971
Nhà nghiên cứu Nguyễn Thanh Lợi - Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP.HCM tham gia hội thảo với báo cáo “Ghe biển ở Gia Định trong lịch sử”

mg 1958
PGS.TS. Nguyễn Duy Thiệu - Nguyên Phó Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam chia sẻ những thông tin khoa học lịch sử thú vị về bè tre Việt Nam và cuộc thực nghiệm huyền thoại vượt biển Thái Bình Dương


mg 1978
PGS.TS. Dương Văn Huy - Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam trình bày báo cáo “Vai trò của các loại thuyền buôn của Hoa thương tại các thương cảng Đàng Trong thời kỳ các chúa Nguyễn”

z5025552709898 19c83caf807b059810e38f8e39678ea8
TS. Đinh Đức Tiến - Khoa Lịch sử, Trường ĐH KHXHNV, ĐHQGHN trình bày về Hải trình tầu thuyền trên biển Đông qua các nguồn tài liệu thư tịch cổ

z5025550876854 693d384e0c552fc16a03b0fcc9ad4615
TS. Nguyễn Thị Hoài Phương - Khoa Lịch sử, Trường Đại học KHXHNV, ĐHQGHN chia sẻ thêm về Thuyền trong tín ngưỡng dân gian người Việt ở Châu thổ Bắc Bộ
 
            Tổng kết các giá trị đạt được của Hội thảo, GS.TS. Nguyễn Văn Kim đánh giá, hội thảo đã mang đến bức tranh tổng quát về vấn đề thuyền và các phương thức sử dụng thuyền trong lịch sử Việt Nam, với sự đóng góp của các giới học giả ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam và tại các viện nghiên cứu, trường đại học.
Dự kiến, kỷ yếu hội thảo sẽ được xuất bản thành công trình nghiên cứu, thu hút sự quan tâm của giới khoa học, các cơ quan hữu quan, khẳng định uy tín, trình độ học thuật và tính chuyên sâu trong nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực này.

Nhóm Nghiên cứu Biển và Thương mại châu Á (Group of Maritime and Asian Commercial Studies, VNU) có lịch sử từ năm 1999 (khi đó có tên gọi là Nhóm Nghiên cứu Thương mại châu Á - Group of Asian Commercial Studies, USSH, VNU - được thành lập trên cơ sở một số thành viên của Bộ môn Lịch sử Thế giới (nay là Bộ môn Lịch sử Toàn cầu), Khoa Lịch sử, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Trong quá trình phát triển, thành viên của Nhóm đã có sự mở rộng. Trải qua gần 25 năm phát triển, Nhóm đã đạt được một số thành tựu trong lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo và hợp tác quốc tế.
Năm 2015, Nhóm Nghiên cứu Lịch sử và quan hệ thương mại châu Á chính thức được công nhận là một trong 21 Nhóm nghiên cứu mạnh của ĐHQGHN. Với những thành tích đạt đạt được, Nhóm đã khẳng định được vị thế hàng đầu trong lĩnh vực nghiên cứu và kết hợp giữa nghiên cứu, đào tạo với công bố các kết quả nghiên cứu.
Năm 2023, đổi tên thành Nhóm Nghiên cứu Biển và Thương mại châu Á và được ĐHQGHN tiếp tục công nhận Nhóm nghiên cứu mạnh của ĐHQGHN.
Thông tin liên hệ:
Trung tâm Biển và Hải đảo, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Phòng 205 và 206 nhà B, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: TS. Trần Xuân Thanh: 0913553003 - ThS.NCS Trần Văn Mạnh: 0971373295
Thùy Dung, Hạnh Quỳnh – USSH Media

Thông tin chi tiết vui lòng xem tại đường link dưới đây:
https://ussh.vnu.edu.vn/vi/nckh/nhom-nghien-cuu-manh/thong-tin-tri-thuc-khoa-hoc-moi-ve-thuyen-va-phuong-thuc-su-dung-thuyen-trong-lich-su-viet-nam-19422.html
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây